T24 Ankara Büro
PKK ile bağlantılı olduğu iddiasıyla Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) dağıtılması için askeri yöntemler de dahil olmak üzere Bağdat yönetimiyle olan askeri ve diplomatik iletişimini artıran Ankara’nın talebi nihayet karşılık buldu. Şengal (Sincar) Dağı’nda yapılan bir törenle, büyük çoğunluğu Ezidi olan YBŞ ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ), toplamda 4 bin 165 kişi ile Irak’ın federal güvenlik yapısına entegre edildi.
Bu entegrasyonla birlikte YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri yapısının sona ermesi, silahların devlet kontrolüne devredilmesi ve Şengal’deki askeri mevzilerin Irak ordusuna teslim edilmesi süreci başlamış oldu. Ankara’nın dikkatle takip ettiği bu gelişme, Irak’ın egemenliğinin güçlendirilmesi ve uzun süredir uygulanamayan 2020 Şengal Anlaşması’nın hayata geçirilmesi açısından yeni bir aşamayı işaret ediyor.
YBŞ ve YJŞ’nin Bağımsız Askeri Yapısı Sona Eriyor
Şengal Dağı’nda Irak ordusu ile YBŞ-YJŞ komutanlıklarının katılımıyla gerçekleştirilen törende, iki yapının Irak federal güvenlik sistemine entegrasyonuna dair anlaşma kamuoyuna açıklandı. YBŞ Komutanlığı, 4 bin 165 kişinin devletin güvenlik sistemi içine dahil edileceğini ve bağımsız askerî ilişkilerinin sonlandırılacağını bildirdi.
Törene Irak Başbakanı ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali Falih ez-Zeydi’nin temsilcileri, Ninova Valisi ve yüksek düzeyde Irak ordusu yetkilileri katıldı. Başbakanın mesajında, entegrasyonun devlet otoritesinin güçlendirilmesi, silahların devlet kontrolünde toplanması ve Şengal’in güvenliğinden federal makamların sorumlu olmasının önemli bir adım olduğu vurgulandı.
Irak hükümeti, bu sürecin yalnızca güvenlik alanındaki düzenlemelerle sınırlı kalmayacağını; aynı zamanda Ezidi toplumunun haklarının korunması, terör saldırıları sonucunda zarar gören ailelerin tazmin edilmesi ve Şengal’in yeniden inşası için de adımlar atılacağını açıkladı.
Askeri Mevziler Irak Ordusuna Devrediliyor
Irak Güvenlik Medyası Ağı Başkanı Korgeneral Saad Maan, Irak Haber Ajansı’na (INA) yaptığı açıklamada entegrasyonun ilk aşamasının ortak komitelerin denetiminde başladığını bildirdi. Maan, Şengal Dağı’ndaki bazı stratejik mevzilerin devralınmasına yönelik işlemlerin başlatıldığını; diğer mevzilerin ise önümüzdeki günlerde Irak ordusuna teslim edileceğini belirtti.
Sürecin yalnızca personelin güvenlik kurumlarına alınmasını kapsamadığını ifade eden Maan, hafif, orta ve ağır silahların sınıflandırılacağını; bunların görev ve sorumluluklarının belirleneceğini ve uygun görülen birimlere yerleştirileceğini aktardı.
Entegrasyonun Irak ordusu ve polis teşkilatları bünyesinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Kadınların güvenlik birimlerine katılımının da belirlenen prosedürler çerçevesinde yapılacağı ifade edildi. Iraklı yetkililer sürecin birkaç gün içinde tamamlanmasını hedeflediklerini duyurdu.
YBŞ: Anlaşmanın Başarısı Uygulanmasına Bağlı
YBŞ Komutanlığı yaptığı açıklamada Irak’ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine bağlılık vurgusu yaparak federal hükümetle uzlaşma sağladıklarını bildirdi. Açıklamada, YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri ilişkilerine son verileceği ve silahların devlet kontrolüne geçeceği belirtildi.
Entegrasyon kararının tek başına yeterli olmayacağına dikkat çeken YBŞ Komutanlığı, anlaşmanın tüm maddelerinin uygulanmasının önemine vurgu yaptı.
2020 Şengal Anlaşması Yeniden Gündemde
Iraklı siyasi ve güvenlik uzmanları entegrasyon sürecini 2020 yılında imzalanmış ancak sahada yeterince uygulanamamış olan Şengal Anlaşması açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriyor. Anlaşmanın temel hedefleri arasında bölgede güvenlik ile idari otoritenin Irak devletinin kontrolünde birleşmesini sağlamak, silahlı yapıların durumunu düzenlemek ve yerel yönetimin yeniden yapılandırılması bulunmaktadır.
Uzmanlar yıllardır farklı silahlı yapıların varlığı ile iç-dış müdahaleler nedeniyle çözülemeyen güvenlik meselesinin entegrasyon sayesinde yeniden ele alınabileceğini belirtiyorlar. Ancak bu sürecin tamamlanabilmesi için sadece silahlı güçlerin federal sisteme dâhil edilmesinin değil; aynı zamanda sivil yönetimin oluşturulmasının da şart olduğu ifade ediliyor.
Ankara-Bağdat İlişkileri Ve Kalkınma Yolu Boyutu
Entegrasyon Türkiye-Irak ilişkileri bakımından da önemli bir yere sahip olup Ankara’nın Şengal’e yönelik güvenlik politikalarıyla bağlantılıdır. Türkiye PKK’nın Irak’taki varlığını uzun süredir bir güvenlik sorunu olarak gündeme getiriyor; Kandil-Mahmur hattı üzerinden Şengal’e uzandığı değerlendirilen bağlantıları da buna ekliyor. Ankara bu çerçevede bölgede bulunan silahlı yapıların tasfiyesini amaçlıyor.
Iraklı siyasi strateji uzmanı Hüseyin Allavi entegrasyonun Türkiye ile Irak arasındaki silahlı grupların faaliyetlerinin sona erdirilmesine yönelik mutabakatların uygulanmasına katkıda bulunabileceğini ifade etti. Allavi ayrıca bu gelişmenin iki ülke arasındaki ilişkilerin ilerlemesine yardımcı olabileceğini belirtti.
Aynı zamanda güvenlik stratejisti Fadıl Ebu Ragif de Şengal’in Irak, Suriye ve Türkiye sınırlarının kesiştiği konumda olduğunu hatırlatarak merkeziyetçi güvenlik kararlarının sınır güvenliği ile ticari hareketlilik açısından büyük önem taşıdığını dile getirdi.
Yeniden İnşa Ve Geri Dönüş Süreci Başlayabilecek Mi?
Iraklı yetkililer entegrasyonun ardından Şengal’de çatışmaların öne çıktığı dönemden yeniden inşa aşamasına geçmeyi hedefliyorlar. Başbakanlık Sözcüsü Sabah en-Numan, şehir ile dağlık bölgenin Irak ordusunun komuta ve korumasında olacağını vurgulayarak kentin yeniden inşası ile yerinden edilenlerin geri dönüşü için hazırlıkların sürdüğünü açıkladı.
Bununla birlikte kalıcı istikrarın sağlanması; sadece güvenlik düzenlemeleri değil, aynı zamanda yerel yönetimin güçlendirilmesine, Ezidilerin haklarının korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasına bağlı olacak.
Böylelikle 4 bin 165 YBŞ ve YJŞ mensubunun federal güvenlik sistemine katılmasıyla birlikte Şengal’deki silahlı yapıların geleceği hakkında yeni bir aşama başlamış olurken; anlaşmanın ne şekilde uygulanacağı ile bölgenin sivil idaresinin nasıl şekilleneceği önümüzdeki süreçte önemli konular arasında yer alacaktır.
(Editör: Sibel Yükler)